SpaceX po raz pierwszy złapało Starshipa po locie orbitalnym
Lot SN8, 9.12.2020. (Poglądowe.) | Forest Katsch; retusz CactiStaccingCrane; kadr | CC BY-SA 4.0 | https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=98004762 | https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/
SpaceX po raz pierwszy przechwyciło górny stopień Starshipa po powrocie z orbity. Jak relacjonują Space.com i SpacePolicyOnline, statek Ship 42 trafił w ramiona wieży w Starbase w Teksasie 14 listopada o 21:20 UTC, czyli o 22:20 czasu polskiego. Był to finał piętnastego lotu testowego systemu. Próba przyniosła jednak tylko częściowy sukces: dolnego stopnia Super Heavy tym razem nie udało się odzyskać.
Do przechwycenia doszło po około 22 i pół godzinach misji. Starship wystartował 13 listopada o 22:47 UTC, a więc o 23:47 w Polsce. Podczas lotu wyniósł 26 satelitów Starlink V3 i czternaście razy okrążył Ziemię. Najważniejsza nowość nastąpiła dopiero na końcu: pojazd orbitalny wrócił do miejsca startu i został zatrzymany przez wieżę zamiast zakończyć próbę wodowaniem.
Najtrudniejszy był powrót górnego stopnia
Nazwa Starship odnosi się zarówno do całego systemu, jak i do jego górnego stopnia. Przy starcie pod nim znajduje się potężny booster Super Heavy. Po rozdzieleniu obu części ich zadania są inne: booster wraca znacznie wcześniej, natomiast statek kontynuuje lot na orbitę. To rozróżnienie ma znaczenie przy ocenie sobotniego wyniku — wcześniejsze udane przechwycenia dotyczyły właśnie Super Heavy.
SpacePolicyOnline przypomina, że dolny stopień łapano w lotach testowych numer 5, 7 i 8. Ship 42 musiał natomiast przetrwać pełny powrót z orbity, przy znacznie większej prędkości. Obciążenie cieplne osłony, działanie powierzchni sterujących i końcowy manewr z użyciem silników składają się na jeden ciąg operacji: powodzenie samego startu nie wystarcza, by odzyskać statek.
W relacji Space.com podkreślono obserwację osłony termicznej podczas misji za pomocą satelitów i kamer na ziemi. Lot dawał również możliwość wcześniejszego zakończenia próby nad oceanem. Kontrolerzy nie skorzystali z okazji do powrotu w rejon Hawajów po około 90 minutach ani z kolejnej, w pobliżu Chile, po około siedmiu i pół godzinach. Statek pozostał na orbicie do podejścia nad Teksas.
Satelity na orbicie, booster utracony
Według chronologii Space.com manewr orbitalny nastąpił około 26 minut po starcie, a wypuszczanie 26 satelitów zakończono przed upływem godziny i 17 minut. Flight 15 był drugim orbitalnym lotem Starshipa, po wrześniowej próbie. Tym razem test transportu ładunku połączono z próbą sprowadzenia górnego stopnia z powrotem do infrastruktury startowej.
Nie był to jednak pełny odzysk obu części rakiety. Associated Press opisuje automatyczne przerwanie podejścia boostera, gdy system rozpoznał nieprawidłową pozycję. Dolny stopień skierowano nad Zatokę Meksykańską, gdzie uległ zniszczeniu. SpaceX wstępnie wiązało problem z przedwczesnym wyłączeniem silników podczas manewru powrotnego; przyczyna wymaga zbadania. Sukces górnego stopnia nie usuwa tej awarii z bilansu misji.
Co rzeczywiście udało się wykazać
Przechwycenie pokazuje, że statek orbitalny może wrócić do wieży i zostać przez nią zatrzymany. Nie jest jeszcze dowodem szybkiego przygotowania tego samego egzemplarza do kolejnego startu. Ocena stanu odzyskanego pojazdu, zakres koniecznych prac i jego ewentualny następny lot będą osobnymi etapami. Dopiero takie powtórzenia pozwolą ocenić praktyczną stronę wielokrotnego użytkowania.
Dla SpaceX odzyskiwanie obu stopni ma być podstawą regularnych lotów ciężkiego systemu. Sobotnia próba dostarcza ważnego elementu tej układanki, ale nie uzasadnia jeszcze konkretnych obietnic kosztu pojedynczego startu ani częstotliwości misji. Udany powrót statku i niezawodna eksploatacja całego zestawu to dwa różne poziomy sprawdzenia technologii.
Pozostają też zadania związane z lotami poza orbitę Ziemi. SpacePolicyOnline zwraca uwagę na nieprzetestowane dotąd tankowanie kriogenicznego paliwa w kosmosie, potrzebne w planach księżycowych i marsjańskich. Złapanie Starshipa nie rozwiązuje tego problemu. Jest jednak konkretnym postępem w odzyskiwaniu sprzętu, który wcześniej po próbach orbitalnych nie wracał w ten sposób do bazy.
